Institute of Human Relations Amstelveen and Surroundings

Bel ons

020 643 34 22

Bezoek ons

in Amstelveen

Bel ons

020 643 34 22

Bezoek ons

in Amstelveen

Soorten behandelingen

Institute of Human Relations Amstelveen and Surroundings geeft om de paar jaar een periodieke nieuwsbrief uit met veelal casuistiek of nieuwe ontwikkelingen in het GGZ vak.

Daar onze laatste informatie brief dateert uit 2009 voelden we de noodzaak weer een nieuwe vorm te geven en wel  over de verschillende behandelvormen – een overzicht – en de diagnostiek om een klachtgerichte behandeling te starten dan wel een persoons- of proces- gerichte behandeling te indiceren. Waar hangt de keuze vanaf? Duidelijk wordt al snel dat het niet alleen van de soort klacht afhangt maar vooral ook van persoonlijkheids-variabelen zoals de coping mechanismes, de neiging hoe problemen op te lossen en de positieve eigenschappen van iemand die gebruikt kunnen worden naast de gelieerdheid van de klacht met de levensfase waarin iemand zit. We komen daar later op terug, eerst volgt een overzicht van de verschillende vormen van methoden en technieken die we in de afgelopen 28 jaar hebben ontwikkeld en ons eigen hebben gemaakt door extra na-en bij-scholing.

De combinatie van methoden maakt dat we multi-methodisch werken bij een patient en door onze onderlinge samenwerking met seksuoloog, psychotherapeut, klinisch psycholoog en mogelijk in de loop van volgend jaar ook eventueel een samenwerking met een gerontoloog, is onze aanpak naast multi-methodisch ook multi-disciplinair.

Voor de eerste lijns behandelingen gebruiken we veel de EMDR (Eye Movement Desensitisatie, Reprocessing), de RDI (Resource Development Installation), R.E.T. (Rationele Emotieve Therapie), de Narratieve (systeem)-therapie van Michael White, de korte oplossingsgerichte therapie a la mevr. Insoo Kim Berg en de aandachtsgerichte cognitieve therapie conf. principes van mindfulness.

Voor de tweede lijns behandelingen gebruiken we uiteraard ook de inzichten en de oefeningen van de bovengenoemde technieken en methoden maar daarnaasr laten we ons ook leiden door de nieuwe ontwikkelingen van de psychodynamische, psychoanalytische inzichten. De kracht van deze nieuwe ontwikkelingen is dat ze niet klachtgericht werken maar persoons- en proces-gericht.Hedendaagse inzichten vanuit de human infant research, de neurowetenschappen en de cognitieve psychologie ondersteunen steeds vaker de psychoanalytische inzichten. Effect onderzoek maakt ook duidelijk dat psychodynamische behandelingen echt werken. Overal zijn er aanwijzingen voor een op handen zijnde revival van de psychoanalytische, beter te noemen psychodynamische benadering (immers veel veranderd ten opzichte van een eeuw geleden!). We denken bij de nieuw ontwikkelde psychodynamische behandelingen die wij toepassen en hebben ontwikkeld aan de Davanloo behandeling, de korte dynamische Malan-therapie en de Tranference Focused Psychotherapie (TFP) van Frank Yeomans.We zullen ze om de beurt even aanstippen.

De meeste kracht zit in de specifieke behandelvarianten voor specifieke doelgroepen.

EMDR

EMDR – dit is met behulp van gesystematiseerde oog-bewegingen zich concentreren op een traumatische of afschuwelijke herinnering en zodoende herinneringen de vrije loop laten die rechtstreeks opkomen in connectie met die nare gebeurtenissen. In de voorbereidende zitting wordt er eerst een denkbeeldige foto gemaakt van alle in het geheugen opgeslagen video-beelden; dat beeld wordt dan uitgangspunt met een aantal vragen vooraf zoals geef eens een score van 0-10 qua naarheid of qua geloofwaardigheid en welk gevoel hoort erbij. Dan volgt de echte zitting waarbij de therapeut op 40 cm afstand van de ogen, vingerbewegingen maakt zo’n 30 sekonden waarna de patient(e) haar/zijn invallen geeft en deze vervolgens als begin-punt maakt voor de volgende associaties waarna deze weer…enz.De bedoeling is om de spanning te verlagen en het herinneringsblok te doorbreken zodat we naar een oorspronkelijk beeld kunnen kijken met een andere inhoud bijv. ‘kom maar op, ik kan het aan’ of ‘ ik ben rustig’ (niet meer in shock), of ‘ik ben niet (meer) angstig’.Inmiddels werkt de techniek ook goed voor angsten, rouw en lichte dwang.

RDI

RDI -Een afgeleide techniek is de RDI waarbij op ongeveer dezelfde manier een oude, vergeten, goede eigenschap omhoog wordt gebracht met alle gevoelens en ratio vandien d.w.z. als bron wordt opgehaald om er in het heden weer een appel op te kunnen doen en deze binnen de hedendaagse problematiek een rol te kunnen geven bij de oplossing daarvan.We gebruiken dan dezelfde oog-bewegingen om de herinnering levendig te maken.

R.E.T.

R.E.T. – is een cognitieve gedragstherapeutische methode om heel gestructureerd een probleem-situatie door te nemen en de mentale en fysieke gevolgen ervan voor de patient in kaart te brengen alsmede de rationale er achter aan de weet te komen (‘ik mag absoluut niet zakken voor dit examen’). Na met de patient door te nemen hoe er dat is en te kijken of er een andere rationale in de vorm van een begeleidende gedachte is in te oefenen die iemand helpt het leven makkelijker te maken (‘het is niet het einde van de wereld als ik zak, ik doe wel gewoon mijn best’).De methode is gebaseerd op cognitieve dissonantie: als gevoel en verstand teveel uit elkaar liggen, kruipen ze toch langzamerhand naar elkaar.

Narratieve therapie 

Narratieve (systeem)- therapie conform Michael White (Australie, eind vorige eeuw).Dit is een bekende benadering binnen de gezinstherapie of binnen echtpaar relatie behandelingen maar wordt ook binnen de individuele psychotherapie gebruikt. Het komt neer op een klacht op zichzelf te externaliseren en visueel te maken door het op een stoel in de (spreek-)kamer te zetten. Bijv. veeleisendheid, somberheid of angst. We maken er dan bijv. Mrs Veeleisendheid van die toeslaat op onbewaakte momenten of alleen als men alleen thuis zit. Er volgen dan vragen als, wanneer heb je er last van en wanneer niet, hoe zit Mrs Veeleisendheid eruit en komt ze als een dief in de nacht of ziet u haar aankomen? En dan de belangrijkste vraag: ‘hoev kunt u meer regisseur worden van uw eigen leven en u niet zo laten bespelen of laten overheersen door Mrs Veeleisendheid. Het maakt e.e.a. helder en concreet en maakt dat je een vijand heb buiten jezelf waar je een plan van aanpak voor kan maken om ervan af tekomen dan wel om de invloed ervan aan banden te leggen. Werkt heel goed bij angsten, depressies, agressieve uitingen en bij veeleisendheid maar ook bij echtparen werkt het goed bij bijv. sleur(‘Wanneer komt Mr Sleur bij jullie nou het meeste langs?’) of bij uit elkaar gegroeid zijn.

Korte oplossingsgerichte therapie 

Korte oplossingsgerichte therapie a la mevr. Insoo Kim Berg, een geemigreerde Amerikaanse uit Azie die vragen stelt als wat moet er vandaag gebeuren, wil jij straks hier weggaan met een gevoel dit is heel zinvol geweest. Of ze laat patienten inbeelden dat er een wonder heeft plaatsgevonden – bijv alle klachten weg – en vraagt dan door wat men dan zou gaan doen. Men laat de patient een cijfer geven aan zijn/haar leven en vraagt wat het cijfer is na het wonder. De opdracht is dan om van het cijfers 4 in een week tijd een 4 1/2 te maken en wat is daar dan voor nodig tegelijkertijd vraagt men zich voor te stellen 2 keer een dagdeel om te doen alsof men een 9 voelt (het getal na het wonder bijv.). Dit werkt bij concrete mensen heel goed en komen vaak enthousiast terug terwijl de opdracht is verricht. Hier kan dan op worden voortgebouwd.

Aandachtgerichte cognitieve therapie met principes van mindfulness bij depressies

Aandachtgerichte cognitieve therapie met principes van mindfulness bij depressies: hoe negatieve gedachtes over zichzelf, anderen of over de wereld om zich heen, zo kenmerkend voor depressies te veranderen of nog belangrijker hoe een terugval zo effectief mogelijk te behandelen of beter nog te voorkomen? Het is bij deze aanpak een hele ontdekking dat niet de inhoud van die negatieve gedachtes veranderd hoeft te worden maar alleen de manier waarop men met de inhoud van zijn gedachten omgaat, dat zou moeten veranderen. Een belangrijk gegeven daarbij is gedecentreerd naar jezelf of naar je denkpatroon kijken.Het gaat er dus om in een therapie de theorie en de praktijk van het decentreren te leren en zodoende terugval (recidive) van bijv. depressies te verminderen.De kern is patienten die veel depressieve terugval ondervinden, een cursus van 8 sessies aan te bieden waarmee ze de negatieve gedachtes/gevoelens behorende bij depressies een andere plek kunnen geven door meditatieve mindfulness aan te leren, het is een aandachtsgerichte meditatie die wetenschappelijk bewezen veel recidives uitschakelt vooral van patienten met lange, veelvuldige depressie episodes!

 

Dit waren de korte 1e lijns technieken die uiteraard door kruisbestuiving ook in de 2e lijns worden gebruikt. Nu over tot de psychodynamische psychotherapie technieken die niet klachtgericht zijn maar persoons- en proces-gericht:

 

Davanloo therapie

Davanloo therapie:in een korte serie individuele, psychodynamische gesprekken wordt de onderdrukte emotie (verdriet, angst of woede) naar boven gehaald door de patient vertrouwd te maken met de manier waarophij/zij al jaren emoties wegdrukt. Deze mechanismes van relativeren, gaan lachen, rationaliseren of je op een ander richten zijn in de loop van de jaren je eigen gedrag geworden die we in korte tijd analyseren met als doel dat het er achter gelegen gevoel alsnog naar boven komt. Het is een vrij directieve therapie die een goede werkrelatie vergt , een aktieve houding van deb therapeut vereist en een goede motivatie en een pittige lijdensdruk van de patient(e). Indicatie-gebied: patienten die met relatie-problemen zitten of zitten met problemen met zichzelf niet te accepteren, slecht hulp kunnen vragen, behoorlijk eenzaam en onbegrepen voelen, makkelijk boos en verdrietig voelen om anderen dan om zichzelf of patienten die eigenlijk zich heel sterk tonen en erg zelfstandig moeten zijn doch moeite hebben met normale menselijke zwaktes.Frequentie is 1 a 2 keer per week; m.n. voor inkapselde angst.

Malan therapie

Malan therapie: deze korte serie individuele, psychodynamische gesprekken zijn gericht op een vooraf afgesproken thema waarin een patient(e) vastloopt wat met zijn jeugd te maken heeft of met een intern conflict met zichzelf. De therapeut maakt gebruik van de driehoek ouders-anderen-therapeut, er wordt gewerkt met snelle duiding van de overdracht dit is het gevoel wat je meegenomen hebt van belangrijke anderen uit je jeugd (zus, broer, vader of moeder) als restgevoel naar belangrijke anderen in het heden waaronder o.a. de therapeut. Dit gegeven wordt gebruikt zodra het voor beide zichtbaar wordt en dus voor de patient werkbaar kan zijn.De frequentie van de gesprekken is 1 a 2 keer per week en de duur van de gesprekken loopt op tot 10 a 15 keer omdat het conflict focaal is en van tevoren is vastgelegd.Doel van het gesprek is net als bij Davanloo om de defensie-maatregelen van het menselijk systeem te veranderen zodat iemand meer gevoel durft toe te laten zodat degene gaat zien hoe deze defensie het contact-gevoel met anderen in het heden ook had aangetast en had belemmerd.De bedoeling is om bij de afgesproken focus te blijven en dit voortdurend in termen van de driehoek te duiden en te interpreteren.Weerstand, overdracht en tegenoverdracht alsmede de driehoek zijn de handvaten in deze therapie.

Tranference Focused Psychotherapie

Tranference Focused Psychotherapie (TFP) van Frank Yeomans:dit is een intensieve, psychodynamische psychotherapie van 2 keer per week geindiceerd veelal voor patienten met een persoonlijkheids-stoornis op het gebied van relaties die niet lukken of steeds vastlopen.De nadruk van de therapie ligt op de verschillende beelden die de patient(e) heeft van zichzelf of van anderen, welke verschillende beelden dienen te worden geintegreerd lopende de behandeling.De klachten zijn veelal angst- en stemmings-klachten; ern wordt een samenwerkings-kontrakt afgesloten mondeling en er wordt veel gewerkt met overdrachts-interpretaties. Het vergt best veel van zowel therapeut als patient zo lang bezig te zijn met structurele, interne conflciten maar het loont de moeite want er ontstaat een nieuwe belevingswereld en een klachtenvrije patient.Kern van de behandeling is het bespreken van gevoelens die in de therapie opgeroepen worden in combinatie met de gevoelens die de buitenwereld bij de patient opgeroept en vice versa.Duur van de therapie is gem. anderhalf jaar, indicatie-gebied is vooral bij patienten die eerdere onsuccesvolle therapieen hebben gehad of via de 1e lijns hulp niet afdoende zijn geholpen.

Enkele wetenswaardigheiden (bron: Mindfulness-Based Cognitive Therapy for Depression, New Approach to Preventing Relapse,laatste uitg. 2010,Segal, Williams, Teasdale,NY,Guilford Press)

  • uit epidemiologische gegevens (14.000 patienten uit 6 Europese landen) blijkt dat 17 % van de bevolking zegt in het afgelopen half jaar enige ervaring te hebben gehad met depressie.
  • daarvan blijkt 6,9 % majeure depressie en 1,8 % mineure depressiviteit; resterende 83 % klaa gde wel over depressieve symptomen, maar had niet het idee dat dit hun werk of sociaal funktioneren in ernstige mate belemmerden. Deze cijfers komen overeen met Canadese en Amrikaanse steekproeven.
  • Met deze cijfers kan iedere huisarts rekenen op 1 depressieve patient per dag.
  • 10 % van de Amerikaanse bevolking heeft afgelopen jaren op enig moment een klinisch depressie gehad, tussen de 20 en 25 % van de vrouwen en tussen de 7 en 12 % van de mannen zullen in hun leven te maken krijgen met een klinisch depressie.

Uit de bevolkingsonderzoeken naar depressiviteit en andere aandoeningen komt naar voren dat er er zo weinig gebruik wordt gemaakt van de geestelijke gezondheidszorg:

– De ironie wil dat de mensen met de meest voorkomende psychische stoornis het minst om professionele hulp vragen, m.a.w. het aantal depressieven dat geen beroep doet op de geesteliljke gezondheidszorg is groter dan het aantal dat onder behandeling is. Mensen die depressief zijn kloppen, net als anderen met psychische problemen, niet snel aan bij professionele hulpverleners. Slechts 12 % bezoekt een in hun aandoening gespecialiseerde hulpverlener!

De WHO gaf als prognose dat in 2020 de depressie op 1 na de grootste aandoening is die mondiaal het meeste en zwaarste beslag zal leggen op de volksgezondheid  (the global burden of desease,1998 Murray, Lopez, Harvard University Press).

Hoe nu de juiste indicatie voor de juiste patiënt(e)?

Bij Institute of Human Relations Amstelveen and Surroundings volgen we de literatuur op de voet qua indicaties en contra-indicaties voor de verschillende vormen van therapie als ook de effect-metingen worden nauwlettend in de gaten gehouden. Bij elke patient is het echter dat we rekening houden met zijn eigen wens naar klachtgericht werken dan wel naar persoons- en proces-gericht werken. Het gaat zoals we al stelden, niet alleen om de specifieke klachten maar ook om de persoons-variabelen als mate van lijdensdruk, persoonlijke coping-mechanismes en de neiging hoe problemen op te lossen dan wel hem of haar een aantal skills te leren waarmee men snel he leven weer kan oppakken. In onze praktijk passen we eigenlijk eerst de 1e lijns technieken toe om te kijken of een korte therapie  kan aanslaan, als dit onvoldoende helpt, passen we andere kortdurende methoden toe om vervolgens te kijken of een klachten-reductie heeft plaatsgevonden. Indien klachtgericht niet werkt,of als direct al blijkt dat dit niet heeft gewerkt in het verleden, wordt er direct een persoons- en proces-gerichte aanpak geindiceerd en starten we direct  de meest effectieve techniek of combinatie van technieken toegespiltst op de specifieke doelgroep ( zie onze praktijk-brochure; werkwijze praktijk). Het voordeel van een scala aan behandel-trechnieken beheersen is dat je in de diagnostische fase niet alleen rekening houdt met je beperkte hulp-aanbod maar alle behandel-mogelijkheden kan overwegen. Dit doet recht aan de gecompliceerdheid van het diagnostische proces en de complexheid van de ontwikkeling van een psychische klacht, gelet ook op de jarenlange ervaring cq dat juist bij de diagnostiek ervaringsjaren meetellen.Verder passen we bij elke nieuwe patient een ROM meting  in samenwerking met de Ned. Vereniging voor Psychotherapie, toe om begin en eind van de behandeling te meten als ook hebben we bijna bij iedere patiënt(e) een tevredenheids-effect-meting laten verrichten die we veelal met de de eindbrief aan de huisarts meezenden als bijlage.

Institute of Human Relations Amstelveen and Surroundings

Bevelandselaan 9
1181 JL Amstelveen
Nederland

Telefoon: 020 643 34 22